Met gezonde kalveren loopt het vanzelf

Voeding, hygiëne en klimaat:
de pijlers voor een probleemloze opfok

Rauwe koemelk kan salmonella doorgeven aan kalveren

Koemelk kan ziektekiemen bevatten waar het kalf in een later stadium problemen mee krijgt. Het jonge kalf heeft immers in de eerste vier levensweken nog weinig weerstand. Ook Salmonella gaat via koemelk vrij gemakkelijk over van koe op kalf.

De groep Salmonella bestaat uit ongeveer 2000 varianten die elk een eigen naam dragen. De bacterie is te vinden in de darm en mest van een hele reeks diersoorten. Bij melkvee komen twee types het meest voor: Salmonella Dublin en Salmonella Typhimurium. Vrijwel direct na de besmetting scheiden besmette dieren één tot drie weken bacteriën uit via de mest. De verschijnselen zijn hoge koorts (41°C), diarree, verwerpen en sterfte.

 

Jonge kalveren meest gevoelig voor Salmonella-infectie

Alle runderen zijn gevoelig voor Salmonella-infectie, maar jonge kalveren het meest. Meestal komt de infectie onverwachts met ziektebeelden die naast elkaar kunnen optreden:

  • Enkele zieke koeien met hoge koorts en/of verwerpers;
  • Enkele dieren met ernstige diarree, soms met bloed;
  • De symptomen komen voor bij de melkkoeien, het jongvee en droogstaande koeien. In het laatste geval worden er slappe kalveren geboren;
  • In een aantal gevallen treedt sterfte op bij de zieke dieren.

Symptomen Salmonella verschillen sterk

De symptomen kunnen sterk verschillen, van veel ernstig zieke dieren tot een paar verwerpers. De ernst van een ziekte-uitbraak hangt waarschijnlijk vooral af van de weerstand die er in de koppel aanwezig is. Uit onderzoek blijkt dat vooral leverbotinfecties en infecties met het BVD-virus de weerstand tegen Salmonella sterk verlagen. Vrijwel alle dieren overwinnen een infectie en zijn na een tijd weer vrij van besmetting. De afweerstoffen verdwijnen dan binnen drie tot negen maanden uit de melk en het bloed. Echter: de ziekte belemmert de groei en remt de ontwikkeling. Daarom is preventie zo belangrijk.

Infectie niet zomaar weg

Het vervelende van Salmonella-infecties is dat er vaak dragers ontstaan. Deze dieren kunnen de infectie niet goed overwinnen en kunnen voortdurend, of met tussenposen, de Salmonella bacterie met de mest uitscheiden. Zelfs bij netjes en hygiënisch melken is het niet altijd te voorkomen dat er iets van mest in de melk terecht komt. De zuivelfabriek pasteuriseert de melk en daarmee is voor de consument het probleem weg.

Melk drinkende kalveren kwetsbaar voor Salmonella

Bij het voeren van rauwe melk aan de kalveren, is het goed mogelijk dat deze kalveren besmet raken met Salmonella. Juist de jonge, melk drinkende kalveren zijn uiterst gevoelig voor een Salmonella-infectie. Ze kunnen flink ziek worden of zelfs sterven als ze niet tijdig wordt behandeld. Diarree, longontsteking en hoge koorts zijn in eerste instantie de belangrijkste verschijnselen. In geval van Salmonella afweerstoffen in de tankmelk is het daarom sterk aan te raden om geen koemelk te voeren maar kalvermelk van kalvermelkpoeder.

Behandelplan Salmonella

Bij vaststelling van een Salmonella-infectie moet de melkveehouder in overleg met de dierenarts een bestrijdingsplan opgestellen. De besmette groep dieren moet worden gescheiden van de andere dieren op het bedrijf.

Maatregelen:

  • Uiterste hygiëne is vereist. Denk aan ontsmettingsbakken, aparte laarzen en kleding enzovoort;
  • Ook de eigen hygiëne is van zeer groot belang. Salmonella is immers een infectie die ook op de mens kan overgaan. Zorg dat er zo weinig mogelijk gezinsleden bij de besmette dieren komen. Dus geen spelende kinderen in de besmette stal. Houd ook de hond buiten de stal;
  • Was de handen goed na verzorging van de dieren;
  • Zit de besmetting bij de melkgevende koeien, drink dan zeker geen rauwe melk. De melk eerst goed koken. Dat laatste is trouwens altijd beter.

Salmonelladragers opsporen

Op ongeveer 2 van de 3 bedrijven die een acute Salmonella-infectie hebben doorgemaakt komen dragers voor. Dit zijn dieren die niet ziek zijn maar wel besmet en daardoor de bacterie regelmatig via de mest uitscheiden. De dragers moeten worden opgespoord met mestonderzoek of via onderzoek van het bloed. Het beste is om deze dieren op te ruimen. Met onderzoek van tankmelk kan worden nagegaan of het bedrijf vrij is van Salmonella is geworden of niet.

Gezondheidsrisico's op uw bedrijf?

Neemt de juiste maatregelen om kalverziektes op uw bedrijf te voorkomen?
Vraag het aan de Sprayfo opfokspecialist in uw regio. 

Ik wil meer weten over ziekepreventie 

Preventie kalverziektes

Is de ventilatie in uw kalverstal adequaat? Kan de hygiëne nog beter? Is de weerstand van uw kalveren op orde? Bespreek uw aanpak van ziektepreventie met Wim Twisk of een Sprayfo opfokspecialist in uw regio.

Direct advies