Met gezonde kalveren loopt het vanzelf

Voeding, hygiëne en klimaat:
de pijlers voor een probleemloze opfok

Voldoende ijzer broodnodig voor kalveren

Voldoende ijzer is essentieel voor kalveren. Ze hebben het nodig voor zuurstoftransport, afweer, optimale groei, goede voederconversie en algehele fitheid. De ijzervoorraad bij kalveren wisselt echter sterk. Hoe krijgt u het ijzerniveau op het juiste peil?

Kalf heeft bij geboorte vaak al ijzertekort

Veel kalveren hebben bij de geboorte al een ijzergebrek. Als gevolg daarvan hebben ze bloedarmoede. Door een slechte ijzervoorziening raakt de bloedaanmaak verstoord. Hierdoor kan al bij zeer jonge kalveren bloedarmoede optreden. Ook de weerstand wordt aangetast, aangezien ijzer een rol speelt in de aanmaak van afweerstoffen. Over het algemeen hebben kalveren daarom extra ijzer nodig door bijvoedering en/of een injectie.

Onderzoek extra ijzerverstrekking bij kalveren

Op Hofgut Neumühle in Münchweiler an der Alsenz in Duitsland werd onderzocht of het ijzerniveau via extra ijzerverstrekking in de eerst levensdagen kon worden verbeterd. Bij 50 jonge kalveren werden de bloedwaarden onderzocht. Aansluitend kregen ze een ijzerpreparaat.

Op de 4e en 14e levensdag werd bloed afgenomen voor onderzoeken van het hemoglobinegehalte (ijzerhoudende eiwitten in de rode bloedlichamen), de hematocrietwaarde (cellulaire bloedbestanddelen) en het ijzergehalte. Alle kalveren kregen in de eerste week biestmelk. In de tweede week kreeg de ene helft volle koemelk en de andere helft kalvermelk.

IJzertekort bij koemelk het grootst

Op dag 4 had 33% van de kalveren een groot ijzertekort en 25% van de kalveren een licht ijzertekort. Op de 14e levensdag had van de groep kalveren die kalvermelk hadden gehad 42% een goed ijzerniveau. Bij de koemelkgroep had slechts 25% voldoende ijzer in het bloed; 75% had dus een tekort!

Het onderzoek werd vervolgd met een proef waarbij een nieuwe groep jonge kalveren de eerste 2 dagen na de geboorte een ijzerpreparaat kreeg. De kalveren werden verdeeld in 2 groepen. De ene groep kreeg een ijzerinjectie (1000 mg Dextran-IJzer). De andere kalveren kregen dezelfde hoeveelheid ijzer via een pasta die door de biestmelk werd gemengd. Op de 4e en 14e levensdag werden de hemoglobine- en ijzergehaltes gemeten. Ook bij 13 kalveren die geen ijzer kregen werden bloedmonsters afgenomen.

Bloedwaardes bij kalveren sterk omhoog door extra ijzer

Het onderzoek wees uit dat toedienen van ijzer, zowel via een injectie als via de melk, resulteert in een aanzienlijke verbetering van het hemoglobinegehalte in het bloed. De grootste toename werd vastgesteld bij kalveren die ijzer via de biestmelk hebben gekregen. (zie grafiek).

Het verschil in ijzertekort tussen kalveren die wel en geen ijzerpreparaat hebben gehad is enorm. Bij de kalveren die niets kregen toegediend had meer dan driekwart na 14 dagen een ijzertekort. Bij 31% was dat een groot tekort. Bij de kalveren die extra ijzer kregen met een injectie had 82% na 14 dagen een correct ijzerniveau. Geen enkel kalf in deze groep had een groot tekort. 92% van de kalveren die ijzer kregen via de biest had een correct ijzerniveau na 14 dagen.

Naar het juiste ijzerniveau voor uw kalveren

Dien na de geboorte extra ijzer toe aan kalveren. Dat kan via een voedingsprepraraat in de biest, dit werkt net zo goed als een ijzerinjectie. Zelfs bij gebruik van kalvermelkpoeder na de biest is toedienen van een ijzerpreparaat in de biest aan te raden. Dit kan onder andere met Farm-O-San StartFit: 5 gram per dag, gedurende 3-4 dagen.

Let er op dat de kalvermelkpoeder die u na de biest gaat voeren per kilo 80-100 mg ijzer bevat;

Het ijzergehalte in koemelk is te laag: 0,5 mg/l. Kalveren hebben per dag ongeveer 100 mg nodig. Wij raden het voeren van koemelk af om redenen van hygiëne en samenstelling (lees meer). Voert u toch koemelk, geef de kalveren dan zeker een aanvulling met een ijzerpreparaat;

Ook krachtvoer is rijk aan ijzer. Bij een opname van 0,5 kg krachtvoer per dag is de ijzervoorziening voldoende. Die opname begint echter pas op een leeftijd vanaf 4 weken.

Bronnen: DAPThewi, DLR Eifel, LUA Koblenz en Hofgut Neumühle, Sprayfo

De juiste ijzerbalans voor uw kalveren

Wilt u meer weten over een goede ijzerbalans voor uw kalveren?
Vraag het aan de Sprayfo opfokspecialist in uw regio. 

 Direct advies over kalvergezondheid 

Preventie kalverziektes

Is de ventilatie in uw kalverstal adequaat? Kan de hygiëne nog beter? Is de weerstand van uw kalveren op orde? Bespreek uw aanpak van ziektepreventie met Wim Twisk of een Sprayfo opfokspecialist in uw regio.

Direct advies