Met gezonde kalveren loopt het vanzelf

Voeding, hygiëne en klimaat:
de pijlers voor een probleemloze opfok

Crypto heb je maar zo

De afgelopen jaren zijn er steeds meer gevallen gemeld van diarree bij kalveren, veroorzaakt door cryptosporidium. Cryptosporidiose is een van de meest voorkomende ziektes in de moderne melkveehouderij, die voor grote economische schade kan zorgen.

Cryptosporidiose bij kalveren is een darmziekte die zorgt voor hevige diarree en een enorm vochtverlies. De ziekte wordt veroorzaakt door de darmparasiet Cryptosporidium parvum. Voor een jong kalf kan dit levensbedreigend zijn, want bijna de helft van de sterfte bij kalveren wordt veroorzaakt door diarree. Cryptosporidiose komt vaak voor samen met rotavirussen. De kans dat een met het rotavirus besmet kalf ook cryptosporidiose krijgt, is ruim tweemaal zo hoog1.

Wie of wat is Cryptosporidium parvum?

Cryptosporidium parvum is een van de weinige ziekteverwekkers die zich volledig ontwikkelen in één gastheer. Nadat een kalf besmet is geraakt door het binnenkrijgen van een oöcyste, zorgen pancreasenzymen, galzouten en de lichaamstemperatuur ervoor dat er sporozoïeten vrijkomen, die zich nestelen in het darmslijmvlies. De sporozoïeten maken dan verschillende ontwikkelingsstadia door en vermenigvuldigen zich explosief. Uiteindelijk ontstaan er mannelijke microgameten en vrouwelijke macrogameten. De micro- en macrogameten smelten samen (bevruchting) en er ontstaan twee nieuwe soorten oöcysten. De dunwandige oöcysten blijven eerst in de darm en besmetten daar opnieuw lichaamseigen cellen. De dikwandige, besmette oöcysten komen in het darmlumen (holte in de darm) terecht en worden uiteindelijk via de uitwerpselen uitgescheiden.

Wat gebeurt er?

De infectie zorgt ervoor dat de darm minder goed functioneert. Eiwitten en suikers worden niet goed meer gescheiden. In de holte van de darm vermengen ze zich met water en veroorzaken zo diarree. Besmette kalveren lopen de ziekte vaak in de eerste 5-14 levensdagen op en blijven dan meestal twee tot drie weken ziek. Ze hebben dan geen eetlust en sterke buikkrampen, maken een depressieve indruk en hebben koorts.

Het duidelijkste symptoom van cryptosporidiose is echter de overvloedige geelgroene en waterige diarree, die leidt tot een razendsnel gewichtsverlies. De diarree bevat vaak bloed en heeft een scherpe rottende geur. Als gevolg hiervan hebben de kalveren last van een enorm vocht- en elektrolytenverlies. Vaak sterft het kalf hieraan.

Niet alle zieke kalveren hebben diarree

Een ziek dier scheidt dagelijks tot 7 miljoen dikwandige oöcysten uit – voor een besmetting zijn slechts een kleine honderd voldoende2. Het uitscheiden van oöcysten gaat niet per se samen met flinke diarree. Bij een onderzoek in het Duitse Gießen had ongeveer 40% van de onderzochte kalveren geen diarree, terwijl er toch oöcysten aanwezig waren in hun uitwerpselen3. Dit betekent dus dat een gastheer de ziekte wel kan dragen en verspreiden, maar niet per se de symptomen van de ziekte hoeft te vertonen.

Bronnen: 1 Bartels (2010), 2 Scott et al. (1994), 3 Siebert en Gründer   Auteur: Dr. Pia Münster, Bröring.

Om actief cryptosporidiose tegen te gaan, is een strikt georganiseerd hygiënebeheer van essentieel belang.

 

Download de Sprayfo Gids Voor Boeren